قرارداد کار موقت و دائمی چه تفاوتی دارند؟
در حوزه روابط کار و اشتغال، نحوه تنظیم قرارداد بین کارگر و کارفرما، نقش حیاتی در تعیین حقوق و تعهدات طرفین دارد. دو نوع اصلی قرارداد کار در قانون کار ایران، قرارداد موقت (با مدت معین) و قرارداد دائمی (بدون مدت) هستند. اگرچه هر دو نوع قرارداد کارگر را تحت شمول قانون کار قرار میدهند، اما در شرایط کاری، مزایا و بهویژه در بحث تأمین شغلی و شرایط خاتمه کار، تفاوتهای اساسی دارند.۱. تفاوت در مدت و زمان خاتمه قرارداد:
| ویژگی | قرارداد کار دائمی (بدون مدت) | قرارداد کار موقت (با مدت معین) |
| مدت قرارداد | نامحدود و بدون تاریخ انقضا. | محدود و با تاریخ شروع و پایان مشخص. |
| انقضای قرارداد | قرارداد بهخودیخود منقضی نمیشود. | بهمحض پایان یافتن مدت تعیینشده، قرارداد خاتمه مییابد. |
| قانون حاکم | ماده ۷ قانون کار (بخش بدون مدت). | ماده ۷ قانون کار (بخش با مدت معین). |
| تأمین شغلی | بسیار بالا؛ اخراج کارگر بسیار دشوار است. | پایینتر؛ با پایان مهلت، کارفرما الزامی به تمدید ندارد. |
۲. شرایط فسخ و خاتمه قرارداد:
یکی از بزرگترین تفاوتهای این دو نوع قرارداد، در شرایط و سهولت پایان دادن به رابطه کار است:قرارداد کار موقت:
در این نوع قرارداد، اصل بر این است که با پایان مدت قرارداد، رابطه کاری نیز خودبهخود خاتمه مییابد و کارفرما الزامی به پرداخت سنوات (حق پایان کار) تنها برای همان سالهای کارکرد دارد.- مزیت برای کارفرما: انعطافپذیری بالا و عدم نیاز به دلایل محکم برای عدم تمدید قرارداد پس از اتمام مدت.
- مزیت برای کارگر (سنوات): کارفرما موظف است به کارگری که در پایان قرارداد موقت، تسویه میکند، معادل یک ماه آخرین حقوق، حق سنوات بپردازد.
قرارداد کار دائمی:
در قرارداد دائمی، کارگر از امنیت شغلی بالایی برخوردار است. خاتمه قرارداد توسط کارفرما تنها در صورت وجود دلایل قانونی محکم (مانند تخلفات جدی کارگر) و با طی مراحل اداری و تأیید مراجع ذیربط (مانند هیئتهای حل اختلاف) امکانپذیر است.- اخراج غیرموجه: اگر کارفرما کارگر دائمی را بدون دلیل موجه اخراج کند، محکوم به بازگشت به کار و پرداخت تمام حقوق ایام تعلیق خواهد شد.
۳. تفاوت در مزایا و حقوق استخدامی:
اگرچه بر اساس قانون کار، کارگر موقت و دائمی در خصوص مزایایی چون حقوق، عیدی، سنوات، حق اولاد و حق مسکن کاملاً برابر هستند، اما در عمل برخی تفاوتها مشاهده میشود:-
الف. مرخصیها و غیبتها:
-
ب. تضمینهای شغلی (عیدی و پاداش):
-
ج. در دورههای آزمایشی:
۴. لزوم تمدید قرارداد موقت (رویه رایج):
در محیط کار واقعی ایران، اکثر قراردادها بهصورت موقت تنظیم میشوند. تکرار و تمدید قرارداد موقت به معنای تبدیل آن به قرارداد دائمی نیست.مهمترین نکته: اگر قرارداد موقت پس از اتمام مدت توسط طرفین صراحتاً تمدید نشود، اما کارگر به کار خود ادامه دهد و کارفرما نیز اعتراضی نکند، قرارداد به صورت ضمنی و برای مدت نامعلومی تمدید میشود که آثار آن شبیه به قرارداد دائمی خواهد بود.
جمعبندی: انتخاب مناسب شما کدام است؟
- اگر به دنبال امنیت شغلی بالا و شرایط سختتر برای اخراج هستید، قرارداد دائمی بهترین گزینه است.
- اگر کارفرما هستید و میخواهید انعطافپذیری بالایی در مدیریت نیروی کار و تعدیل نیرو داشته باشید، قرارداد موقت را انتخاب کنید.
